GlobalGAP คือมาตรฐานภาคเอกชนสำหรับการผลิตสินค้าเกษตรของกลุ่มผู้ค้าปลีกในยุโรป หากผู้ผลิตสินค้าเกษตรและอาหารไทยต้องการนำสินค้าของตนไปจำหน่ายในร้านค้าในยุโรปที่เป็นหุ้นส่วนของ GlobalGAP เช่น Tesco Marks & Spencer และ Delhaize ก็จะต้องผ่านการรับรองจากมาตรฐานดังกล่าว ทีมงานไทยยุโรป.เน็ตขอนำเสนอข้อมูลคืบหน้าล่าสุดเกี่ยวกับ GlobalGAP และ ThaiGAP ซึ่งกำลัง benchmark กับ GlobalGAP ดังนี้ 

GlobalGAP คืออะไร
GlobalGAP มีที่มาจากมาตรฐาน ‘GAP’ หรือ Good Agricultural Practice  ขององค์การอาหารและเกษตรกรรมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Food and Agriculture Organisation – FAO)   ซึ่งเป็นแนวคิดเรื่องการทำการเกษตรอย่างยั่งยืน ใส่ใจสิ่งแวดล้อม และสังคม

ในปีพ.ศ. 2540 กลุ่มผู้ค้าปลีกในยุโรป (Euro-retailer Produce Working Group – EUREP) ได้นำแนวคิดดังกล่าวมาจัดตั้งมาตรฐาน ‘EurepGAP’ (และได้เปลี่ยนชื่อในปลายปีพ.ศ. 2550 เป็น ‘GlobalGAP’) โดยมาตรฐานดังกล่าวมุ่งรับรองคุณภาพการเพาะปลูกสินค้าเกษตร เช่น ผัก ผลไม้ สินค้าปศุสัตว์ และ สินค้าประมง เพื่อให้ผู้บริโภคมั่นใจว่าสินค้าอาหารที่ผลิตจากฟาร์มดังกล่าวนั้นใช้สารเคมีและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมแต่น้อย และมีการคำนึงถึงสวัสดิภาพความปลอดภัยของแรงงานและสัตว์  โดยกลุ่มผู้ค้าปลีกในยุโรปดังกล่าวได้ใช้มาตรฐานดังกล่าวเป็นเงื่อนไขว่า ผู้ผลิตสินค้าอาหารและเกษตรทั้งในยุโรปและจากประเทศที่สาม รวมถึงประเทศไทย ที่ต้องการนำสินค้าของตนไปจำหน่ายในร้านค้าปลีกในยุโรปที่เป็นหุ้นส่วนของ GlobalGAP ต้องผ่านการรับรองจากมาตรฐานดังกล่าว

กล่าวคือ เกษตรกรไทยที่ต้องการจะส่งออกสินค้าไปยังร้านค้าปลีกในยุโรปที่เป็นหุ้นส่วนของ GlobalGAP จำต้องผ่านการรับรองมาตรฐานของ GlobalGAP ส่วนผู้ส่งออกหรือโรงงานต่างๆ อาจต้องทำการตกลงให้เจ้าของฟาร์มที่ตนไปรับซื้อสินค้าให้ขอรับการรับรองมาตรฐานดังกล่าว

อนึ่ง GlobalGAP ไม่ได้เป็นมาตรฐานเอกชนหนึ่งเดียวในยุโรป แต่ยังมีมาตรฐานอื่นๆด้วย เช่น SwissGAP ของภาคเอกชนของสวิตเซอร์แลนด์ ปัจจุบัน ยังมีหลายประเทศที่กำหนดมาตรฐาน GAP ของตนขึ้นมาเช่นกัน เช่น ญี่ปุ่น (JGAP) จีน (ChinaGAP) และ ชิลี (ChileGAP)

GlobalGAP เป็นส่วนหนึ่งของกฏระเบียบของสหภาพยุโรปใช่ไหม
GlobalGAP ไม่ใช่ระเบียบของทางสหภาพยุโรป แต่เป็นมาตรฐานที่จัดทำโดยภาคเอกชนยุโรป ซึ่งได้อ้างอิงข้อกำหนดส่วนใหญ่ตามระเบียบของสหภาพยุโรป พร้อมมีข้อกำหนดบางอย่างมีความเข้มงวดสูงกว่า เช่น การกำหนดระดับสูงสุดของสารตกค้างในอาหาร (MRLs) อีกทั้งไม่มีมาตรฐานบางอย่างที่ทางการสหภาพยุโรปกำหนดไว้ เช่น มาตรฐานสินค้าเกษตรอินทรีย์

ทั้งนี้ สินค้าที่ได้รับการรับรองจาก GlobalGAP ยังต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบที่ด่านนำเข้าโดยทางการสหภาพยุโรปเป็นปกติ

มาตรฐาน GlobalGAP ครอบคลุมถึงสินค้าประเภทใดบ้าง
GlobalGAP ออกมาตรฐานครอบคลุมการผลิตสินค้าเกษตรอย่างครบวงจร ตั้งแต่การคัดเมล็ดพันธ์ การเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว การให้สารเคมี ฯลฯ สำหรับการผลิตสินค้าเกษตร 3 ประเภท ได้แก่

- พืชผล เช่น ผัก ผลไม้ ชา กาแฟ (green coffee) และในอนาคต จะมีฝ้าย (cotton) ด้วย
- ปศุสัตว์  เช่น วัวควาย แกะ หมู ไก่
- สัตว์น้ำ เช่น ปลาน้ำจืดประเภทลำตัวยาวมีเกล็ด (Salmonids) ดังเช่น ปลาซัลมอน และปลาเทร้าท์ กุ้ง และในอนาคต จะมีปลาสังกะวาด (Pangasius) และปลานิล (tilapia) ด้วย

ปัจจุบัน GlobalGAP ได้มีการปรับมาตรฐานใหม่โดยใช้หลักการ Integrated Farm Assurance (IFA) ซึ่งเปิดให้เกษตรกรสามารถรับรองสินค้าหลายๆ ประเภทได้ในการขอการตรวจสอบในครั้งเดียวกัน ไม่จำเป็นต้องขอแยกในต่ละสินค้าดังเช่นที่เคยเป็นมา

ร้านค้าในยุโรปที่เป็นหุ้นส่วนของ GlobalGAP มีใครบ้าง
ตัวอย่างของร้านค้าในยุโรปที่เป็นพันธมิตรของ GlobalGAP เช่น
- สหราชอาณาจักร: Marks & Spencer, Tesco. ASDA, Sainsbury’s, Morrison, Waitrose, Somerfield
- ออสเตรีย: Spar
- เบลเยียม: Delhaize
- เยอรมนี: ALDI, Lidl, Plus, Metro Group, Tegut, McDonald’s Europe

ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ของ GlobalGAP www.GlobalGAP.org

ขั้นตอนขอรับรอง GlobalGAP
การขอรับรองนั้นมีระดับมาตรฐานและขั้นตอนการจดรับรองแบบเดียวกันทั่วโลก โดยทางเกษตรกรเป็นผู้ติดต่อหน่วยงานออกใบรับรอง (Certification Bodies หรือ CBs) ที่ได้รับการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ (accreditation) จาก GlobalGAP ให้เข้าไปตรวจสอบระดับมาตรฐานของฟาร์ม สำหรับหน่วยงานออกใบรับรองของ GlobalGAP ในประเทศไทย ได้แก่ บริษัท SGS Thailand บริษัท BCS Thailand และบริษัท P&H Agro Control Co.

ในส่วนของขั้นตอนการของการรับรองนั้น ทางบริษัท SGS Thailand ได้ให้ความอนุเคราะห์ข้อมูลว่ามีดังต่อไปนี้

1) Training: หลังจากที่เกษตรกรแจ้งความจำนงขอรับการรับรองมาตรฐาน ทางบริษัทจะจัดการอบรมให้ข้อมูลแก่เกษตรกรถึงแนวทางการปฏิบัติตามมาตรฐาน GlobalGAP

2) Pre-implementation: เกษตรกรปรับตัวและนำแนวมาตรฐานไปปฏิบัติ (โดยอาจใช้ระยะเวลาปรับตัวประมาณ 3 เดือน)
 
3) Pre-assessment: บริษัททำการประเมินและให้ความเห็นเบื้องต้น เพื่อนำไปปรับปรุงแนวทางการปฏิบัติอีกครั้ง (โดยอาจใช้ระยะเวลาปรับปรุงประมาณ 1 เดือน)

4) Main audit: เมื่อเกษตรกรพร้อม บริษัทจะไปประเมินมาตรฐานของฟาร์ม หากตรงตามมาตรฐาน GlobalGAP ก็จะออกใบรับรองให้แก่ฟาร์มดังกล่าว (ไม่มีการติดฉลากบนสินค้า)

5) ใบรับรองมีระยะเวลา 1 ปี หลังจากนั้นเกษตรกรสามารถติดต่อบริษัทซึ่งเป็นหน่วยงานออกใบรับรองเพื่อทำเรื่องขอการรับรองมาตรฐานใหม่ได้อีกครั้ง

ขั้นตอนในการขอการรับรองทั้งหมดอาจใช้ระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับความสามารถของเกษตรกรด้วย

สำหรับค่าใช้จ่ายนั้น หน่วยงานออกใบรับรองเป็นผู้กำหนด โดยคำนวณจากปัจจัยต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น พื้นที่เพาะปลูก ชนิดของพืช จำนวนของพืชที่เพาะปลูก ค่าใช้จ่ายจึงอาจแตกต่างกันไป ทางบริษัท SGS Thailand กล่าวว่า โดยเฉลี่ยแล้ว ฟาร์มโดยทั่วไปแล้วในเมืองไทยจะเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 70,000 – 100,000 บาท (ณ ก.ค. 2551)

คืบหน้าล่าสุด ThaiGAP
มาตรฐาน GlobalGAP เปิดโอกาสให้มีการเทียบเคียงกับมาตรฐานของประเทศอื่นด้วย (benchmarking) ซึ่งหากเทียบเคียงมาตรฐานได้สำเร็จก็จะสามารถใช้มาตรฐาน GAP ของประเทศอื่นในการรับรองสินค้าและส่งสินค้ามาจำหน่ายในร้านค้าปลีกในสหภาพยุโรปได้เช่นกัน ปัจจุบัน JGAP ของญี่ปุ่น และ ChileGAP ได้เทียบเคียงกับมาตรฐานกับ GlobalGAP แล้ว ส่วนจีน (ChinaGAP) และ บราซิล (TRIPLO A) กำลังทำการเทียบเคียงมาตรฐานอยู่

ในส่วนของประเทศไทย ภาคเอกชนไทยได้จัดทำมาตรฐาน ThaiGAP ขึ้นและกำลังเทียบเคียงมาตรฐานระหว่างมาตรฐานดังกล่าวกับ GlobalGAP อันจะเป็นการช่วยขยายโอกาสในตลาดยุโรปให้เกษตรกรไทย และช่วยลดอุปสรรคด้านภาษา ซึ่งเป็นหนึ่งในอุปสรรคสำคัญของเกษตรกรไทยในการขอรับรองมาตรฐาน GlobalGAP ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่ของ GlobalGAP คาดว่าจะทำการเทียบเคียงมาตรฐาน ThaiGAP และ GlobalGAP ได้ภายในสิ้นปี 2551 นี้

ข้อมูลเพิ่มเติม
- เว็บของ GlobalGAP: www.GlobalGAP.org
- แนวคิดเรื่อง Good Agricultural Practice ของ FAO: www.fao.org/prods/GAP/gapindex_en.htm
- มาตรฐาน SwissGAP: http://news.thaieurope.net/content/view/2236/63/ และ www.swissgap.ch/de/index.html

ขอขอบคุณ
-  สำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ ประจำสหภาพยุโรป
-  นายชูศักดิ์ ชื่นประโยชน์ รองประธานคณะกรรมการ ThaiGAP
-  องค์กร German Technical Cooperation (GTZ)
-  บริษัท SGS Thailand

Related Items:

1. EurepGAP ประกาศเปลี่ยนชื่อเป็น GlobalGAP
2. Eurofruit นำเสนอเรื่อง ThaiGAP
3. ผลตอบรับต่อกิจกรรมเสริมศักยภาพธุรกิจไทย ปี 51 โดยทีมประเทศไทย ณ กรุงบรัสเซลส์