เมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2551 ได้มีการประชุมรัฐมนตรีการค้าของอียูกับกลุ่มประเทศแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เตรียมจัดตั้งเขตการค้าเสรีระหว่างกัน (EuroMed FTA) ในปี ค.ศ. 2010 แม้การเปิดเสรีสินค้าอุตสาหกรรมจะเริ่มใช้แล้วระหว่างอียูกับบางประเทศ แต่สินค้าเกษตรยังเป็นสินค้าอ่อนไหวที่ยังไม่มีการเปิดเสรีโดยสมบูรณ์ ส่วนการเปิดเสรีด้านการบริการยังคงต้องเจรจาอยู่ต่อไป นับเป็นกรณีศึกษาได้สำหรับการเจรจาเขตการค้าเสรีอาเซียน-อียู

เมื่อวันที่ 2 ก.ค. 2551 ได้มีการประชุมรัฐมนตรีการค้าระหว่างสหภาพยุโรปกับกลุ่มประเทศแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ได้แก่ แอลเบเนีย แอลจีเรีย อียิปต์ อิสราเอล จอร์แดน เลบานอน โมร็อกโก มอริเทเนีย ซีเรีย ปาเลสไตน์ ตูนิเซีย และตุรกี โดยมีลิเบียเป็นผู้สังเกตการณ์และมีนาย Peter Mandelson กรรมาธิการยุโรปด้านการค้าเข้าร่วมด้วยที่เมือง Marseilles ในฝรั่งเศส เพื่อเร่งการจัดตั้งเขตการค้าเสรี EuroMed โดยวางแผนให้แล้วเสร็จในปี ค.ศ. 2010 ภายใต้กระบวนการบาร์เซโลนา โดยจะมีการประชุมสุดยอดระดับผู้นำระหว่างภูมิภาคทั้งสองอีกครั้งหนึ่งในวันที่ 13 ก.ค. ศกนี้ที่กรุงปารีส

 ในที่ประชุมได้พูดถึงการบูรณาการทางเศรษฐกิจระหว่างสองภูมิภาค ซึ่งการเจรจาเพื่อเปิดเสรีการค้าอุตสาหกรรมระหว่างสองภูมิภาคนี้บางส่วนก็เริ่มมีผลบังคับใช้แล้ว ดังนั้น ในตอนนี้คณะกรรมาธิการยุโรปจึงมุ่งผลักดันการเปิดเสรีสินค้าเกษตรและการบริการ รวมทั้งขจัดอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี การจัดตั้งกลไกไกล่เกลี่ยปัญหาทางการค้า และการส่งเสริมการบูรณาการในภูมิภาคโดยเปิดเสรีการค้าระหว่างประเทศกำลังพัฒนาด้วยกัน (South-South trade)

ประเทศต่างๆ ในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนมีความสัมพันธ์ทางการค้ากับอียูในระดับที่แตกต่างกัน อาทิ ประเทศตูนิเซียได้ลงนามเปิดเสรีทางการค้าในส่วนของสินค้าอุตสาหกรรมกับสหภาพยุโรปแล้ว (ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2551) ตามหลังอียิปต์ อิสราเอล จอร์แดน และโมร็อกโกซึ่งได้ลงนามเปิดเสรีทางการค้าสำหรับสินค้าอุตสาหกรรมมาก่อนแล้ว แต่ยังไม่มีการเปิดเสรีสินค้าเกษตรระหว่างกัน ส่วนหนึ่งเป็นเพราะประเทศสมาชิกอียูกลัวการตีตลาดสินค้าประเภทผักผลไม้จากภูมิภาคแอฟริกาเหนือ

อย่างไรก็ตาม ในการประชุมครั้งนี้ได้มีการลงนามย่อระหว่างอียูกับอียิปต์และอิสราเอลในการเปิดเสรีผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูปและสินค้าประมงบางรายการ ในขณะที่จะมีการเจรจาทวิภาคีเพื่อเปิดเสรีด้านบริการและกฎเกณฑ์เกี่ยวกับแหล่งผลิตสินค้า (rules of establishment เป็นกฎเกณฑ์ที่อียูตั้งขึ้นมาให้การรับรองโรงงานหรือแหล่งผลิตสินค้าเกษตรว่าเฉพาะจากโรงงานหรือแหล่งผลิตที่ได้รับการรับรองจากอียูเท่านั้นถึงจะสามารถส่งสินค้าเข้าไปจำหน่ายในอียูได้) กับอียิปต์ โมร็อกโก และตูนีเซีย นอกจากนี้ ได้มีการจัดทำความตกลง Agadir เพื่อเป็นรูปแบบการจัดตั้ง South-South free trade zone ระหว่างอียิปต์ โมร็อกโก จอร์แดน และตูนีเซียซึ่งถือเป็นส่วนสำคัญของโครงการความร่วมมือ EuroMed

นอกจากนี้ รัฐมนตรีการค้าของ EuroMed ตกลงที่จะจัดตั้งกลไกแก้ไขปัญหาทางการค้า โดยอียูเริ่มตกลงได้ก่อนกับโมร็อกโกและตูนีเซีย และได้มีการอภิปรายในเรื่องบทบาทของคณะกรรมาธิการยุโรปในการเตรียม roadmap สำหรับการบูรณาการทางเศรษฐกิจระหว่างสองภูมิภาคจากปัจจุบันจนถึงปี ค.ศ. 2010

รูปแบบการจัดทำความตกลงระหว่างอียูกับกลุ่มประเทศแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนกับภูมิภาคแอฟริกาเหนือเป็นรูปแบบที่เป็นตัวอย่างว่า ถึงแม้โดยหลักการอียูต้องการจะจัดทำเขตการค้าเสรีระหว่างภูมิภาค (EuroMed FTA) แต่ในทางปฏิบัติแล้ว สามารถตกลงกับบางประเทศได้ในบางเรื่อง ประเทศใดที่ตกลงกันได้แล้วในเรื่องใดก็มีผลใช้ไปก่อน ส่วนบางประเทศที่ยังไม่สามารถตกลงได้ก็เจรจาไปเรื่อยๆ โดยกำหนดปีที่จะเสร็จสมบูรณ์เอาไว้ใน ปี ค.ศ. 2010

 
นอกจากนี้ จะเห็นได้ว่าการเปิดเสรีสินค้าเกษตรยังคงเป็นสินค้าอ่อนไหวที่อียูยังไม่ยอมเปิดเสรีโดยสมบูรณ์ ยกเว้นสำหรับสินค้าบางประเภทเท่านั้น ดังนั้น การเจรจาการค้าเสรีระหว่าง EuroMed อาจเป็นกรณีศึกษาได้สำหรับการเจรจาจัดตั้งเขตการค้าเสรีระหว่างอาเซียน-อียูว่าในการเจรจาเขตการค้าเสรีระหว่างอาเซียน-อียู แนวโน้มจะเป็นไปในทิศทางใด จะคล้ายคลึงกับของกลุ่ม EuroMed หรือไม่

ที่มา: Bulletin Quotidien Europe ฉบับวันศุกร์ที่ 4 ก.ค. 2551

Related Items:

1. EU เปิดการเจรจา FTA กับเกาหลีใต้
2. EU เปิดการเจรจา FTA กับเกาหลีใต้
3. EU เปิดการเจรจา FTA กับอินเดีย
4. FTA EU-เกาหลีใต้เดินหน้าการเจรจา FTA รอบที่ 3
5. FTA Series: คืบหน้าล่าสุดเขตการค้าเสรีอาเซียน- สหภาพยุโรป