|
 คำว่ามาตรวิทยา แปลมาจากคำภาษาอังกฤษว่า Metrology ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษากรีก 2 คำรวมกัน คือ metron และ logos โดยที่ metron มีความหมายว่า measurement ในภาษาอังกฤษ หรือ การวัด ในภาษาไทย ส่วน logos หมายถึงวิทยาการหรือศาสตร์ เมื่อนำมารวมกันก็จะมีความหมายว่า ศาสตร์แห่งการวัด หรือวิทยาการของการวัดนั่นเอง
คำว่ามาตรวิทยา แปลมาจากคำภาษาอังกฤษว่า Metrology ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษากรีก 2 คำรวมกัน คือ metron และ logos โดยที่ metron มีความหมายว่า measurement ในภาษาอังกฤษ หรือ การวัด ในภาษาไทย ส่วน logos หมายถึงวิทยาการหรือศาสตร์ เมื่อนำมารวมกันก็จะมีความหมายว่า ศาสตร์แห่งการวัด หรือวิทยาการของการวัดนั่นเอง
มาตรวิทยามีหลักฐานของการพัฒนามาตั้งแต่สมัยอียิปต์โบราณ ได้แก่ ปิรามิดที่ยังคงปรากฏให้เห็นในปัจจุบัน ซึ่งเชื่อกันว่าการก่อสร้างจนได้รูปทรงสมมาตรในสมัยนั้นเป็นเพราะมีการใช้ไม้วัดที่ได้มาตรฐาน หรือที่เราเรียกว่า ไม้เมตร ในปัจจุบัน โดยที่ในยุคอียิปต์โบราณนั้น ไม้เมตรได้จากการเทียบความยาวกับแขนและฝ่ามือของกษัตริย์ฟาโรห์ และต้องเทียบด้วยความละเอียดระมัดระวังเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากโทษของการวัดผิด คือความตาย แต่ปัจจุบันความยาว 1 เมตร ได้จากลำแสงเลเซอร์ที่ยิงออกมาด้วยความยาวคลื่น 633 นาโนเมตร และถือเป็นความยาวมาตรฐานที่ทุกประเทศจะต้องมีเครื่องยิงเลเซอร์ดังกล่าวใช้ เพื่อถ่ายทอดไปยังกิจกรรมการวัดด้วยการสอบเทียบไม้เมตร สายวัดความยาว หรือแม้กระทั่งไม้บรรทัดที่จะใช้วัดความยาว ฯลฯ
มาตรวิทยา อาจแบ่งออกเป็นประเภทสำคัญได้ 3 ประเภท ดังนี้
1. มาตรวิทยาวิทยาศาสตร์ (Scientific Metrology)
2. มาตรวิทยากฎหมาย (Legal Metrology)
3. มาตรวิทยาอุตสาหกรรม (Industrial Metrology)
มาตรวิทยาเป็นเรื่องของมาตรฐานการวัด (Standard of Measurement) ที่ทุกประเทศจะต้องมีเป็นของตัวเอง เพื่อใช้อ้างอิงสำหรับกิจกรรมการวัดที่สามารถสอบกลับ (Traceability) ไปยัง International Standard of Units (SI Units) ทั้งนี้เมื่อมีการเปรียบเทียบผลการวัด ก็จะเป็นไปอย่างยุติธรรมเพราะอ้างอิงหน่วยอ้างอิงเดียวกัน แต่ถ้าอ้างอิง SI Units ไม่ได้เพราะยังไม่มี ก็อ้างอิงมาตรฐานสากลอื่นที่ทุกประเทศยอมรับและใช้ร่วมกันในการค้าขาย การคุ้มครองผู้บริโภค และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม หรือการวิจัย
มาตรวิทยาเกี่ยวข้องกับกิจกรรมการวัด ที่ครอบคลุมการวัดทางด้านวิศวกรรม สถาปัตยกรรม อาหาร สุขภาพ สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีในระดับสูง ที่ล้วนต้องการผลการวัดที่มีความแม่น (Accuracy) ความเที่ยง (Precision) เป็นที่เชื่อถือของผู้ใช้ผลการวัด ทั้งนี้เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์และผลผลิตที่มีคุณภาพอย่างแท้จริง เหมาะสมกับราคาที่ตั้ง หรือ คุ้มกับเงินที่ผู้ซื้อต้องชำระ
ในแต่ละประเทศจะมีหน่วยงานที่เรียกว่าสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ (National Metrology Institute: NMI) ซึ่งมีพันธกิจในการสถาปนาหรือกำหนดมาตรฐานการวัดของประเทศให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล รวมทั้งการรักษาและการถ่ายทอดมาตรฐานการวัดดังกล่าว ไปยังห้องปฏิบัติการ กิจกรรมการวัด และเครื่องมือวัดที่มีอยู่ในประเทศ ที่กระทำโดยให้บริการสอบเทียบ (Calibration) เครื่องมือวัด การพัฒนาและการเตรียมวัสดุอ้างอิง (Reference Material : RM) เพื่อใช้ในกระบวนการสอบเทียบเครื่องมือ การให้ค่าแก่วัสดุอ้างอิง รวมทั้งการวิจัยและพัฒนาด้านมาตรฐานการวัด และการจัดโปรแกรมทดสอบความชำนาญ (Proficiency Testing, PT)
มาตรวิทยาเป็น 1 ใน 4 องค์ประกอบที่สำคัญของโครงสร้างพื้นฐานคุณภาพ (Quality Infrastructure) ซึ่งประกอบด้วย มาตรวิทยา (Metrology) การมาตรฐาน (Standard) การทดสอบ (Testing) และการประกันคุณภาพ (Quality Assurance) ที่นิยมเรียกว่า MSTQ ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการพัฒนาประเทศเพื่อให้ได้คุณภาพชีวิต (Quality of Life) ที่ดีสำหรับทุกคนในโลก
Related Items:
- ไขข้อสงสัย EurepGAP:โอกาสหรืออุปสรรคสำหรับเกษตรกรไทย ?
- ทำไมสหภาพยุโรปจึงให้ความสำคัญกับมาตรวิทยา
|
